Projekat digitalizacije jemenskih rukopisa i uravnoteživanje odluka o konzervaciji – očuvanje materijalnog dokaza originalnih struktura i tehnike reparacije - Scheper, Karin (Anali Gazi Husrev-Begove biblioteke, 2019)
Zbog rata u Jemenu koji ima devastirajući efekat na sela i gradove, na sta-novništvo i njihovo kulturno nasljeđe, zbirke rukopisa u Jemenu su ugrožene i nedostupne istraživačima. Stoga je njemačka arabistica Sabine Schmidtke, profesorica na Institutu naprednih studija u Prinstonu, pokrenula projekat digi-talizacije pod nazivom „Zaidska tradicija rukopisa: digitalni portal“. Izvjestan broj evropskih i američkih zbirki jemenskih rukopisa će tako postati dostupan na internetu. Radi se o relativno malim ali značajnim zbirkama rukopisa koje su uglavnom prikupljene krajem devetnaestog i početkom dvadesetog vijeka od strane učenjaka, diplomata i putnika. Univerzitetska biblioteka iz Leidena (UBL) učestvuje u ovom projektu. Trenutno je oko 150 jemenskih rukopisa u procesu digitalizacije. Ovom radu je prethodio projekat fizičkog pregleda i konzervacije. Prethodne procjene Leidenske zbirke arapskih rukopisa su ukazale na to da se jemenske knjige razlikuju od drugih tradicija Srednjeg istoka. Pored toga, rukopisi iz Jemena su u izuzetno lošem stanju. Kako bi interventna konzervacija poslužila projektu i istovremeno sačuvala specifič-nu jemensku knjigovezačku tradiciju? Kako se historijska reparacija može integ rirati u procese konzervacije? Iako su jemenski rukopisi u fokusu ovog izlaganja, rad se osvrće na uči-nak digitalizacije na korištenje i vrijednost originalnih rukopisa kao i na slo-ženost odlučivanja o konzervaciji generalno. Istovremeno sa pristupačnosti tekstova na portalu 24/7, originali postaju još važniji kao kritični materijalni dokaz. Proizvodnju rukopisa u Jemenu, kao i u mnogim drugim područjima, karakteriše nekoliko regionalno specifičnih materijala i tehnika. Dileme u pogledu konzervacije također se odnose na izvornu reparaciju. Lokalne inter-vencije nam pružaju informacije o tome koje znanje i koje knjigovezačke vje-štine su bile primjenjivane, koliko je estetika bila bitna, ukazujući na značaj i vrijednost samih artefakata. Značaj materijala će se ilustrirati primjerima iz lajdenske zbirke koja obuhvata period od 14. do početka 20. vijeka.